Tanınmayan Soykırım: Dersim’den “Tertele” 1937/38
Konferansın Amacı ve Prosedürü:
Dersim Soykırımı’nın 87. yıldönümü vesilesiyle, Osmanlı İmparatorluğu ve Cumhuriyet Türkiye’sinde çeşitli soykırımlara yol açan devlet politikasının nedenlerini ve sonuçlarını ele alarak başlamak ve bunları yerel kamuoyuna duyurmak istiyoruz. Daha sonra, hakkında çok az şey bilinen Dersim soykırımını açık bir şekilde ele almak ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş aşamasında devletin Türkleştirme ve İslamlaştırma politikasının bir analizini yapmak istiyoruz. Bu şekilde, Türkiye’deki etnik ve dini azınlıklara yönelik şiddet ve imha politikalarına ilişkin daha fazla araştırmaya katkıda bulunmak istiyoruz. Ayrıca Dersim Protokolü, uluslararası hukuk ve soykırım araştırmaları açısından tanınmayan/bilinmeyen bir soykırım olarak değerlendirilecektir. Konferansın bu bölümü aynı zamanda uluslararası deneyimler ışığında geçmişle hesaplaşmanın olanaklarını göstermeyi de amaçlıyor. Son olarak, soykırıma maruz kalmış toplumların yaşadığı travmaya ilişkin farkındalığın artırılmasının önemi vurgulanacaktır. Özellikle, kolektif olarak yaşanan bir travmanın farklı nesiller arasında nesiller arası aktarımı ve bununla başa çıkma yöntemleri gösterilecektir. Konferans, yerel toplumda etkilenen göçmen topluluğunun tarihsel ve sosyal travmalarının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bununla birlikte, bu amaçla, ırkçılık ve dini köktenciliğin bugün etkilenen nüfus grupları içinde hala sahip olduğu etkiye ışık tutmak da amaçlanmaktadır.
Bununla birlikte, göçmen
topluluklar içinde çeşitli soykırımların nedenleri ve sonuçları ve bunlara yol açan politikalar hakkında eleştirel bir tartışmayı teşvik etmeyi de amaçlamaktadır. Bu konuyla ilgili bu eleştirel ilişki sayesinde, etkilenen göçmen toplumlarında da demokratik ve insancıl değerleri güçlendirmeyi umuyoruz.
Ayrıca, bireyin zihinsel dünyasının yerel toplumda bir yerden başka bir yere göçü olarak göç bilinci de güçlendirilmelidir. Çünkü her insan, kökleri menşe bölgelerine dayanan kendi tarihini, kültürünü, inancını ve travmalarını beraberinde getirir. Göçmen topluluklarının yukarıda açıklanan özellikleriyle daha iyi anlaşılmasının, buradaki sosyal etkileşim üzerinde olumlu bir etkisi olacağına inanıyoruz.
Tarih: 4 Mayıs 2024 Cumartesi
Saatler: 15:00 – 22:00
Yer: Alte Feuerwache , Melchiorstraße 3, 50670 Köln Köln
Giriş: 15:00 – 15:30
Başlangıç: 15:30
Giriş: 7-10 Euro
Açılış konuşmaları, Tüday vb.
Bölüm 1: 16:00- 18:00
Program:
Ulus İnşası ve Şiddet: Osmanlı İmparatorluğu “nun Sonunda Anadolu” nun Türkleşmesi
Prof. Dr. Hans Lukas Kieser
Türkiye Cumhuriyeti “nin Kuruluş İdeolojisi ve Dersim” in “Tertele” si
Kazım Gündoğan (kurgusal olmayan yazar, yazar)
Uluslararası Hukuk ve Soykırım Çalışmalarında Dersim’in “Tertele”si
Dr. Hüseyin Çelik
Soykırım – Travma – Yeniden Değerlendirme ve İyileşme Süreçleri
Prof. Dr. Jan İlhan Kızılhan
Moderasyon: Ayşe Kalmaz (yazar, yönetmen)
Dil: Almanca-Türkçe simultane çeviri
Panel ve izleyiciler arasında tartışma ve soru-cevap bölümü
2 . Kısım
Müzik programı: Soykırımdan etkilenen halkların melodileri
Beşer Şahin
Djancate, Janet ve Aykut
Aslı Zelal
Düzenleyici:
TÜDAY (Türkiye İnsan Hakları Derneği/Almanya),
AABF (Almanya Alevi Dernekleri Federasyonu),
FDG (Avrupa Dersim Cemaatleri Federasyonu)
Destekleyenler: Almanya’daki Kürt Cemaati, Ezidi Dernekleri Federasyonu,
Dersim Soykırım Karşıtı Derneği 1938 e.V., Kültür Forumu TürkiyeAlmanya, Dersim Vakfı
Akademik Değişim, Melanchthon Akademisi, NAVEND (Kürt Araştırmaları Merkezi e.V.), Çerkesya Hareketi-Köln, Kuzey Ren-Vestfalya’daki Alevi Gençleri e.V. (BDAJ-NRW),
Rosa Luxemburg Vakfı, “Soykırımı Hatırlamak” İnisiyatifi, Dayanışmanın Sesi, Çokkültürlü Forum e.V., Agadeka,

Berlin Alevi Toplumu (BAT) Cemevi ve Berlin Dersim Cemaati tarafından, Dersim Bedensel Engeliler Derneği ile dayanışma amacıyla konser etkinliği düzenlendi.

“Engelli olmak bir kusur değildir’ başlığı altında organize edilen konser etkinliği Cemevi Ana salonunda organizasyon adına sunuculuğu üstlenen Ela Atlas’ın açılış konuşması ile başladı. Kardeş dernek temsilcileri ve çok sayıda kişinin katıldığı etkinlikte daha sonra BAT Yönetim Kurulu adına Murtaza Görer, Berlin Dersim Cemaati adına Müslüm Karadaş selamlama konuşması yaptı. Görer ve Karadaş, bu tür dayanışma ve yardımlaşma organizasyonların taraflarınca yapılmaya devam edeceğine dikkat çekerek emeği geçen herkese teşekkür etti.
Yapılan konuşmaların ardından Müzisyenler, Halil Yalçıner, Pınar Yeşilbaş, Eren Aslan ve ünlü Ozan Şah Turna sahne alarak Türkülerini seslendirdi.
Ozan Şah Turna’nın ardından ise son olarak Dersim Bedensel Engelliler Derneği Başkanı Ali Arslan’ın sahne aldı. Dinlentisi öncesi kısa bir konuşma yapan Arslan, Derneğin tarihçesi, faaliyetleri ve acil ihtiyaçlarına dair kısa bilgilendirme konuşması yaparak bu dayanışma konserinde emeği geçen kurumlara ve kişlere teşekkür etti. Konuşmanın ardından etkinlik Arslan’ın söylediği Kırmançki-Zazaki ve Türkçe türkülerle etkinlik sona erdi.

Haber ve Video: BAT-Cemevi Basın Ofisi / Ulaş Yunus Tosun

2 martê 2022ine de wertê mara perra, şi haqiya xo.
Bê bıra Metini ma kemime, o sıtar u diyağê zerre ma bi. Daim serba tarıx u kulturê Dêsımi, serba nasdaena Kergana ‘38i cad kerd, ma pia xêlê rae ki gurete. Çı hêf ke çerxê dina nia ro, se ke çerexina, hêni ki kesi de nina.
Derd u khulê dêsımi gıranê, dırveta xo xoriya. Bızanê, hata ke ma derd u dırvetunê Dêsımi rê dermanê di, na waştena to, no fel u emelê to dıme sonime.
Hardo dewrês tore cıl u balişna bo.
………………………………………..
Aramızdan ayrılışının 2. yılında seni sevgi ve özlemle anıyoruz sevgili Başkan!
2013 -2022 yıları arası Federasyonumuzun başkanlığını yürüten abimiz, yoldaşımız, zor gün dostumuz Metin Bozdağ 2 Mart 2022 tarihinde hakka yürüdü.
Metin Başkan, köklerini Dersim toprağına salmış bir ağaç misaliydi. Hardo Dewres’in her zerresini ruhunda taşıyordu, her nefes alışverişinde onu yaşıyordu. Bu kadim Alevi diyarında insanın ve doğanın tahribatı, son günlerdeki İliç felaketi gibi onu derinden sarsıyordu. İnşa edilen barajlara mahküm edilen her damla su onun ve memleketinin boğazına sarılan bir yılandı. O, ormanlarla birlikte ateşe verilen cümle canlının kaderine göz yaşı döker, onların imdadına yetişmek için zamanla yarışırdı.
Metin Abi bir insan-ı kamildi, bir hakikat aşığıydı. Zihin dünyasında 72 milletle bütünleşmiş dünyalı bir dervişti. Yüreği yerkürenin dört bir yanında zulüm gören ezilen zümrelerin yüreğiyle atardı. Savaşların son bulduğu, insanların barış ve huzur içinde yaşayacağı rıza diyarının bir gün gerçek olacağı umudunu ve hülyasını hep canlı tutmaya çalışırdı.
Sevgili Metin Başkan,
acımız halen dün gibi taze, yüreğimiz sensizliği kabullenmek istemez. Tek tesellimiz, senin gibi bir değeri, yüreği pür u pak bir insan-i kamili tanımış ve onunla yol yürümüş olmaktır. Senin çalışma arkadaşların, yoldaşların ve dostların olmakla gurur duyduk, duyuyoruz. Raa Haq diyarında Hardo Dewres seni incitmesin!
Ruhun şad olsun…
1 Mart 2024
Federasyonê Komelunê Desımi yê Europa
Avrupa Dersim Derekleri Federasyonu (FDG)

Bir araya gelmelerin
artık genel itibarı ile Internet üzeri yapıldığı günümüzde,
Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu (FDG)
16 Mart 2024 tarihinde Köln’de yüz yüze verimli bir yönetim toplantısı gerçekleştirdi.
Federasyonumuzun çalışmaları değerlendirildi, 2024 Tertele anmalarımız planlandı. Anma programlarımız yakın bir zamanda kamuoyuna duyurulacaktır.
FDG – YK
17.03.2024

Ya Haqo Tala,
tora eskerao, zonena ke derezayê de mı esto. Domanêna hode rınd bi, rındek bi. Eke bi pil rae ra wejiya, xerepiya. Bi xınckın, bi adır nişt mara. Cıra sa vana vaze, nêvındeno. Vera some ma gos keno, dıma some paskulo erzeno. Ğeletiye kerde wortê mıletê ma. Mılet verda pê. Her roza Haqi qewğa esta. Mıllet son sodır zuvina mılqi keno, welenge dero. Wu ve ho ki kose de nişto ro seyr keno.
Ya Haq, ma destê derezayê mıde mendime. Bime bê çare. Endi ameyme çêvere to. Tora cor endi kes çino. Na Rozê Xızır de tora mınete keme. Ma na noletmey dest ra bıxelesne. Hona ke na dina de ma dest ra nêşiyo, mara bıze bere lê ho. Tenê ki tı cıre wayirêni bıke. İnam nêken hama, belkâ ki yeno ra ho.
Ya Haq, ha beno ke tı ki cıra qefeliya, êy dest de menda , taqate ra kêwta. Serve ho kena ke, hetê ma ser merusne. Venga Xızıri de, venga Duzgı de. Tene ki lê dinede bıxecelnê. Tı zonena, derezayê mı tornê Duzgıniyo. Tu ve Xızıri ra ke endi êyde bas nêkerd, bere verê çêverê Duzgıni de giredê, uza ca verde. Duzgı ve tornê hora endı se kene bıkere.
Tahsin Tekin
26 Şubat 2024